XVI.
Constitutiones pro ordinando choro S. M. E. Tarraconensis dispositae ab Archiepiscopo D. Antonio Augustino. (Vid. pág. 37.)
Ex exempl. typis dat. ejusd. chor.
Nos Antonius Augustinus, Sanctae Tarraconensis ecclesiae Archiepiscopus, reformationi ejusdem ecclesiae quoad chorum et divinorum officiorum celebrationem, collapsaeque in ea ecclesiasticae (con ss) disciplinae restitutioni intendentes, vestigiisque praedecessorum nostrorum inhaerentes, infrascripta de venerabilium fratrum nostrorum canonicorum, et Capituli ejusdem ecclesiae consilio et assensu constituenda duximus, eaque ab omnibus ipsius ecclesiae canonicis, commensalibus, beneficiatis, et personis assidue observari debere decernimus.
Et quia praecipuum eorundem canonicorum, commensalium, beneficiatorum, et personarum officium esse dignoscitur, ut divinis laudibus in ipsa ecclesia quotidie statis horis vacent, accurateque ac diligenter cultum in ea exequantur divinum; idcirco, ne maledictioni, quam Dominus per Hyeremiam Prophetam comminatus est, dicens: Maledictus homo, qui opus Dei facit negligenter, obnoxii reperiantur, statuimus et ordinamus ut omnes supra dicti, quos causa justa et rationabilis non excusaverit, omissis quibuslibet aliis negotiis, quotidie postquam congrua cimbalorum pulsatione signum praemissum fuerit, statis horis ad ipsam ecclesiam cum decenti ecclesiastico habitu seu vestitu coloris nigri tempestive conveniant, et superpelliceis mundis, et capis seu almutiis juxta temporis qualitatem, ac status et ordinis uniuscujusque ipsorum exigentiam induti chorum ante inchoationem officii ingrediantur, in eoque, servata gravitate, quam et locus et officium exposcunt, non secum, nec cum aliis confabulentur aut colloquantur, neque collitigent, neque ultro citroque ab stallo ad stallum commeant sive discurrant aut vagentur, neque litteras aut scripturas aliquas perlegant, sed spirituale aliquid meditantes orationi se praeparent, et divino cultui dumtaxat intendant. Et quia psallendi gratia in chorum convenerunt, non eos voci parcere, obmutescere, aut clausa hora tenere decet, sed omnes pariter et spiritu et mente psallentes, divinas laudes
per singulas horas non cursim et festinanter, sed tractim et cum decenti pausa, debitam inter solemne et feriale officium facientes differentiam, distincte ac integre devoteque ac reverenter decantent, ita ut quae simul cantanda fuerint, una et viva voce simul cantent, simul continuent et simul pausent; neque versus ab alterutro ex choris incipiatur, priusquam ab alterutro eorum fuerit integre finitus, et plene decantatus.
Preterea nemo private legat horas suas in choro dum divina ab aliis peraguntur, idemque in processionibus etiam funeralibus, quaecumque intra et extra ipsam ecclesiam fient, volumus observari, ut in eis omnes, quasi in ipso choro existentes, decenti gravitate in incessu et aliis omnibus adhibita, mutuas itidem confabulationes et colloquutiones atque controversias devitent, et quae cantanda fuerint simul etiam, ut supra dictum est, decantent, oculos ac mentem ab omni indecenti evagatione cohibentes, nemini honoris causa caput aperientes, teneanturque omnes cum ipsa processione ab ipso choro egredi, et cum ea ad chorum ipsum redire, et nullo modo illam extra chorum intrare, seu illi se quoquomodo immiscere, aut ab ea recedere. Quicumque autem chorum statis horis, aut etiam postea ingressi fuerint, ab eo non exeant, sive recedant, quousque officium illius horae expletum fuerit, nisi forte alicujus supervenientis necessitatis causa, aut Missam celebraturi, seu piaculari confessione propriam, aut alterius conscientiam expiaturi, aut ad aliquod aliud ipsi ecclesiae debitum obsequium seu ministerium, extra ipsum chorum interim per eos exequendum, ab eo qui hoc munere evocandorum sacerdotum fungitur, fuerint spetialiter evocati; idemque in processionibus itidem observetur.
Quod si quis tardius quam debuit chorum intraverit, aut hora debita chorum ingressus ab eodem choro ante expletum officium, etiam minus illius horae recesserit, etiam si postea, nondum finito officio ejusdem horae, in chorum redierit, aut in choro existens obmutescendo, aut etiam dormiendo majorem partem officii illius horae, quae tunc dicetur, seu decantabitur, una cum aliis non dixerit seu decantaverit, distributionem illius horae ipso facto amittat; et si forte ei erogata, et ab eo percepta fuerit, illam tamen nullatenus sibi adquirat, nec suam faciat; sed ad illius restitutionem omnino teneatur, et obligatus existat; neque etiam praetextu quod summa distributionis hujusmodi parva ac minima sit, ab illius restitutione excusari, aut poenes se illam tuta conscientia retinere valeat, sed ea prorsus careat, quavis collustione, aut remissione exclusa.
Chorum vero tarde ingredi censebuntur quicumque in utrisque Vesperis, Completorio, Matutinis, Prima, Tertia, Sexta et Nona post incoeptum primum Psalmum cujuslibet praedictarum horarum, et quando in Vesperis, et Matutinis praemittitur officium minus Beatae Mariae, qui post incoeptum officium majus, et in Missa sive matutinali, sive anniversarii defunctorum, sive etiam conventuali qui post incoeptum Kyrie eleyson, chorum ipsum ingredientur. Chorum praeterea nemo ingrediatur, aut ab eo discedat quandocumque in ipso genibus flexis orabitur, nec quando Evangelium aut Pater noster, aut Oratio in altari intra Missarum solemnia, aut in choro singulis horis decantabitur, aut summisa (: summissa) voce dicetur, nec quando distributio in choro interessentibus erogabitur.
Genua autem in choro flectenda sunt in officio Missae in Hymno Angelico ad Adoramus te, et in Symbolo Niceno ad Incarnatus est, usque Et homo factus est; et in Prefatione ad Gratias agamus Domino Deo nostro, et ad elevationem Sacrosanti Corporis et Sanguinis Domini nostri Jesu Christi, et ad benedictionem archiepiscopalem, tam in Missa, quam in Vesperis; et in cantico Te Deum laudamus ad versum Te ergo quaesumus tuis famulis subveni, quos praetioso sanguine redemisti; et in Laudibus et Vesperis et aliis horis ad praeces feriales, quando dicendae sunt, et in fine Laudum, et ultimae horae quando discedendum est a choro, et in fine Completorii ad Antiphonam Beatae Mariae, quae per annum dicenda est, praeterquam tempore paschali ad Antiphonam Regina Coeli, quae stando dici consuevit, et in Praefatione ad Gratias agamus Domino Deo nostro. Erigi insuper et stare cathedrae non subnixus, et caput aperire debet quicumque, sive Praesidens, sive hebdomadarius, sive Praecentor, Succentorve, aut quivis alius fuerit, qui officium ipsum, Hymnum, Antiphonam, Psalmum, Capitulum, Responsorium, Versum, Lectionem, Absolutionem, Benedictionem, Orationem, Prophetiam, Epistolam, Evangelium, Benedicamus, Gloria Patri incipiet, praecinet sive intonavit, dicet aut decantavit, ac omnes alii etiam quicumque in ipso choro fuerint, quando diebus Dominicis in aspersione aquae benedictae Antiphona Asperges me Domine, aut Vidi aquam, ac versiculi et oratio ante et post processionem decantabuntur; et in officio Missae Hymnus Angelicus Gloria in excelsis Deo, Dominus vobiscum, Orationes, Evangelium, Praefatio, Pater noster usque ac peractam communionem, et Ite Missa est, vel Benedicamus decantabuntur, et benedictio dabitur, et Evangelium Santi Joannis dicetur in fine Missae, et quando ante officium cujuslibet horae Pater noster, et Ave Maria, et in Matutinis, et Prima etiam Credo in Deum et in Completorio post Lectionem brevem Adjutorium nostrum, Pater noster, et Confiteor summissa voce dicentur, et quando in initio officii, etiam minoris, in Matutinis Domine labia mea aperies, et in Completorio, Converte nos Deus salutaris noster, ac in iisdem Matutinis, et Completorio, Laudibusque, ac singulis aliis horis, Deus in adjutorium, Gloria Patri, Invitatorium cum psalmo, Venite exultemus Domino, ac Hymni, Capitula, et Dominus vobiscum, et Oratio, et Benedicamus Domino, et in fine Psalmorum, ac in Responsoriis Nocturnorum et Horarum Gloria Patri, et in ipsis Nocturnis etiam Deffunctorum, Versiculi, Pater noster, Absolutiones, et Benedictiones ante ipsas Lectiones, et in
eisdem Lectionibus, Evangelium, et in Anniversariis Defunctorum in Absolutionibus eorum Responsoria, Kyrieleyson, Pater noster, Versiculi et Orationes, et in Prima Christe Fili Dei vivi, et in Completorio, In manus tuas Domine, responsoria brevia et praeces dominicales, et Praetiosa, et Cantica Magnificat, Benedictus, et Nunc dimittis decantabuntur, seu summissa voce dicentur. Curabit praeterea Succentor, is qui chorum reget, ut quandocumque inter peragenda divina officia aliquid ex libris in
faldistoriis existentibus decantandum fuerit, ut puta, Antiphona, Responsorium, Gloria in excelsis, Graduale, Alleluya, Offertorium, Sanctus, Communio et similia, ut ab omnibus proprius ab ipsa faldistoria accedatur, ut inibi simul cum debita sonoritate et consonantia quae decantanda fuerint ab omnibus decantentur.
Quod si quis eo accedere et cantare neglexerit, distributione illius horae mulctetur; quod si contumax fuerit, arbitrio nostro seu Vicarii nostri generalis punietur: nobis autem et Vicario nostro absentibus, arbitrio canonici Praecentoris, seu alterius canonici tunc hebdomadarii, vel tunc officio Praesidentis, aut canonici antiquioris, qui tunc in choro adfuerint, quos executores harum nostrarum Constitutionum, et ordinationum constituimus et deputamus, ita tamen ut non omnes eodem tempore id munus exequantur, sed alternatim alter alterius absentis, ordine quo supra descripti sunt, vice fungatur.
Curavit insuper ut qui in celebratione divinorum palliis ac baculis in choro uti debent, sive ii canonici, sive commensales, sive beneficiati fuerint, ut ea statis diebus per vices suas, uti tenentur, assumant, et susceptum munus juxta antiquam ipsius ecclesiae consuetudinem hactenus observatam expleant. Quod si qui munus injunctum exequi, ut tenentur,
neglexerint, arbitrali poena per nos, seu eundem Vicarium nostrum, aut alios supra dictos infligenda mulctentur. Bacculos vero eis porrigent, et ab eisdem deponendos accipiant beneficiati novitii, qui tunc in choro aderunt; alias si id facere neglexerint, itidem mulctandi.
Diebus novem Lectionum diaconus et subdiaconus feriales, et commensalis parrochialis, qui tunc hebdomadarius non fuerit, Matutinis intersint, illi quidem secundam et tertiam, iste vero quartam lectionem dicturi seu decantaturi.
Constituimus praeterea ut de coetero quicumque sive canonicus sive commensalis, sive beneficiatus, postquam canonicatus, commensaliae, seu beneficii sibi quacumque authoritate collati possessionem in ipsa nostra eccl. Tarracon. assequutus fuerit, si bene juxta artis regulam cantare nescierit, intra annum a die adeptae per eum possessionis cantum, quem planum vocant, ediscere teneatur; et quicumque hoc facere neglexerit, seu omisserit, legitima causa cessante, post exactum annum hujusmodi, distributionibus quotidianis privetur, nec illas amplius lucrari, aut percipere ullatenus valeat, donec bene cantare didiscerit, et per Succentores, ac Magistrum cantus ipsius ecclesiae de ejus habilitate
et idoneitate quo ad cantum planum medio eorum juramento, relatio in Capitulo ipsis canonicis facta fuerit, et per ipsos Reverendos canonicos et Capitulum approbata fuerit; inhibentes propterea ipsius ecclesiae bursario, seu distributionum hujusmodi erogatori, ne cuiquam post decursum annum hujusmodi distributiones praedictas ullatenus eroget,
nisi prius relatione, ut praedicitur, facta, et per Capitulum ipsum approbata, eique per syndicos ejusdem Capituli notificata. = A. A. Archiepiscopus Tarraconensis.
