LIII. Translatio Beati Raymundi ad sepulcrum lapideum.

LIII.

Translatio Beati Raymundi ad sepulcrum lapideum. (Vid. pág. 158). 

Dominus noster Jesus Christus qui in Sanctis suis splendor est semper mirabilis, et qui non vult lucernam abscondi nec poni sub modio sed super candelabrum ut ingredientes lumen videant, per gloriossisimum confessorem suum Beatum Raimundum qui tunc temporis Rotensis ecclesia praeerat Episcopus, exemplo vitae et religione et verbis suae doctrinae eam illuminavit et multis ditavit bonis. Post felicem vero eius transitum innumeris et diversis decoravit miraculis.

Procedente vero tempore Deus qui non vult lumen accenssum extingui sed radiis corruscantibus longe lateque diffundi, fama miraculorum meritis praedicti confessoris crescente, in anno MCLXX (1170). Guillermus bonae memoriae Rotensis seu Illerdensis primus Episcopus nutu divino et Dei providentia de comuni consilio Rotensium cannonicorum Episcopos confraganeos suos et Ildefonsum Regem convocavit et secum ad praedictam Sedem Rotensem adduxit cum magno comitatu proborum Principum et clericorum multorum ubi festo Natalis Domini sollemniter ac honorifice celebrato tertio die post dictum festum convenientes cum magna reverentia et devotione in ecclesia coram altari gloriosae Dei Genitricis semperque virginis Mariae Beatissimi Raimundi corpus cum laudibus et hymnis de monumento ubi prius positum fuerat extraxerunt, et in vase novo lapideo mirifice operato cum magna reverentia reposuerunt, a quo tam suavissimus et mirificus odor exivit quod videbantur astantibus ut prae nimia suavitas suae fragrantia superaret aromata universa. Repleti vero tam suavissimo odore laudes Deo decantaverunt. Celebrata autem translatione praedicti Episcopi constituerunt ut dies ipsa factae translationis semper celebris haberetur, et ut devotissime dictum diem celebrarent et ad vigiliam suae translationis libentius convenirent praedicti Episcopi indulgentiam absolutionis fecerunt in hunc modum. Nos Guillermus, praedictus Rotensis Episcopus de misericordia Dei confidens omnibus hominibus ad stutam diem convenientibus quadraginta dies de injuncta sibi poenitentia relaxamus. Nos Petrus, Caesaraugustanus Episcopus omnibus hominibus ad dictum diem translationis devotissime venientibus de ipsa Dei misericordia confisus de accepta poenitentia quadraginta dies relaxamus. Et nos Guillermus, Barchinonensis Episcopus similiter ad honorem praedicti confessoris translationis diei convenientibus quadraginta dies relaxamus. Praeterea praedictus confessor Beatus Raymundus quondam Rotensis Episcopus edificavit altare gloriosi Antonini martiris in ipsa ecclesia Sancti Vincentii, et consecravit illud et constituit festum praedicti martiris honorifice coli, et dedit in dicto festo absolutionem, ut quicumque ad vigiliam praedicti festi veniret, absolutus de quadraginta de injuncta sibi poenitentia gaudens recederet. Similiter ut erat benignus et pius ad honorem reliquiarum multarum et propter corpora Sanctorum Episcoporum quae in ipsa ecclesia habentur instituit, ut in die gloriossisimi Vincentii martiris et tertio die post festum Penthecostes omnes homines qui ad vigilias celebrandas praedictorum dierum venirent in utroque festo absolutionem quadraginta dierum de injuncta sibi poenitentia haberent. Praeter haec omnia predictus Beatus Raymundus qui semper fuit misericors et pius nolens benefactores praedictae Rotensis ecclesiae vacuos esse a munere, de comuni consilio Prioris et totius conventus Rotensis ecclesiae constituit et concessit, ut omnes homines benefactores ipsius ecclesiae Rotensis et qui ad praedictam ecclesiam semel in anno venirent causa orationis ob remissionem peccatorum suorum vel suas oblationes mitterent, participes essent omnium orationum et benefactorum quae in ipsa ecclesia fierent. Deo gratias.

XLIX. Charta dotationis ecclesiae Rotensis: an. MXCII. (1092)

XLIX.

Charta dotationis ecclesiae Rotensis: an. MXCII. (1092) (Vid. pág. 151). 

Quamvis unumquemque fidelium oporteat post semel acceptam fidem perseveranter operando eam retinere et juxta humanae fragilitatis permissionem in nullo a recto eius itinere deviare, si quis tamen propriae carnis infirmitate devictus aberraverit, sed quandoque perpetrata diu mala digne penitendo planxerit, apud misericordem Judicem non reprobus vel damnabilis servus, sed dilectus reputabitur adoptionis filius. Hac igitur Conditoris nostri pietate confisus ego Raimundus Sedis Rotae divinae gratiae dono Episcopus, licet a Christi vineae cultura diutissime torpuerim ociosus, tandem divinitus inspiratus comissae michi ecclesiae filiorum dolens lapsus auxiliante Deo reformare eos elaboro ad clericalis rectitudinem primatus atque ad interioris decorem ornatus. Constituo etenim divino cooperante adiutorio apud praedictam Sedem ut clerus ibidem modo ad serviendum Deo devotus, atque sub canonicae vitae dignitate victurus tam moderni quam eiusdem sancti propositi sequaces futuri nichil umquam sibi proprium vendicent, nec etiam nominent; sed juxta primitivae ecclesiae formam, sicut debet illis esse una fides et idem spiritus, ita semper sit eis comunis praesentis vitae sumptus proprioque Episcopo ac sibi Praepositis ab eodem canonice constitutis secundum Sanctorum Patrum sententias obedientes existant in omnibus. Ad observandam ergo religionis huius institutionem ne qua forte occasio transgrediendi necessariorum indigencia cuilibet fratrum oriatur comuniter viventium, ex ipsius ecclesiae et episcopalis juris rebus tantum ad ipsorum stipendium confero, unde largiente Deo semper eis sufficent victus et vestius et coetera quae necessarius poposcerit usus. In primis videlicet dono et concedo ac confirmo in perpetuum canonicis in prenominata Sede regulariter viventibus praesentibus et successoris ad honorem Omnipotentis Dei, eiusque gloriosae Genitricis et Beatissimi Vincentii Martiris, omniumque Sanctorum ecclesiam eiusdem castri et omnes decimas et primitias, defunctiones et oblationes omnium terminorum ad eundem castrum, videlicet Rotam pertinentium, necnon et ecclesiam Sanctae Mariae de Pedrui cum omnibus ad illam pertinentibus et quartam partem decimarum et primiciarum et defunctionum ecclesiae Sancti Stephani, et quartam partem decimarum et primiciarum et defunctionum ecclesiae de Montmesma. Dono etiam ipsis quartam partem decimarum, primiciarum (et o ,) defunctionum ecclesiae Sanctae Mariae de Alasquar (Alasquarr) cum exqusato eiusdem villae nomine Atone et cum molendinis ipsius loci: et in Avellana totum hoc quod Dominus meus Rex dedit michi. Addo quoque huic donacioni omnem alodem quem habeo apud Alcastrum, et quartam partem decimarum et primiciarum et defunctionum ecclesiae de Pan (Pano), et ecclesiae de Pannel (Panillo), et ecclesiae de Clamosa. Dono insuper illis ecclesiam Sancti Martini de Cavallera cum omnibus suis pertinenciis; simili modo ecclesiam Sanctae Mariae de Sancta Listra (Santa Liestra) cum omnibus suis pertinenciis. Augeo quoque ad predictam donacionem quartam partem decimarum, primiciarum, defunctionum ecclesiae de Avinazar. Ecclesiam vero de Vacca mortua (: vaca muerta), et ecclesiam de Terraza et ecclesiam de Merle, et ecclesiam de Villapaternini quae antiquitus dicuntur fuisse alodium Sancti Vincentii praescriptae donacioni ab integro adicio: similiter et ecclesiam Sancti Petri de Lastonosa cum omnibus suis pertinenciis. Concedo etiam ipsis omnem alodem quem Miro Rogerii canonicus dedit Sancto Vincentio, et totum meum alodium quod habeo in Alchezar, et quicquid in Castellone de Sos habeo et habere debeo, et quartam partem decimarum et primiciarum ac defunctionum ecclesiarum de Bessaur. Ecclesiam vero Sancti Felicis praescriptae donacioni ab integro trado. Dono quidem abaciam Sancti Andreae de Barraves cum omnibus suis apendiciis, necnon et castrum Vivum eiusdem vallis cum cunctis suis pertinentiis. Abaciam Alaonis insuper eis trado et paecipio (praecipio) ut semper monachorum conventus ibi maneat. Abas (con una b) vero qui ibi erit ab Episcopo et canonicis Sancti Vincentii eligatur, et semper sit eis subditus. Dono etiam ipsis ecclesiam Sancti Martini de Aquilanido cum sua abacia, et cum omnibus ad illam pertinentibus quae hodie habet, nec in antea adquisierit cum quarta parte decimarum et primiciarum et defunctionum eiusdem ecclesiae cum capud manso de Sclua et fratribus suis cum omnibus quae hodie habent nec in antea adquisierint sive empcione aut eschalido, et illam vallem quae dicitur Vallis Sancti Vincentii totam ab integro circumdatam et terminatam per caput Penna acuta, et per fundus Morral rivus, et ad orientem de Penna acuta, sicut vadit Serramolar, et vertit aqua in Morral; et de occidente Penna acuta vadit ad Maruein maiol, et de Maruin maiol ad Fontem Besvei, et de Fonte Besvei ad sumitatem de Pui Besvei, et de sumitate de Pui Besvei, sicut aqua vertit a parte vallis usque in Morral et per fundum vallis est rivus Morral. Quantum istae afrontationes et terminaciones intra se includunt et est terminus de Aquilanido et debet esse terminus eius cultum et incultum, heremum et populatum totum habeant ad proprium alodium ad omnem suam voluntatem faciendam de illa cum caput manso de Man, de Benasch (Benasco, Benasque) et filiis suis, ut habeant et possideant eo tenore ut post obitum meum memoria mea in ecclesia Rotensi sit memorialis in generacione omnium saeculorum. Castrum vero cum villa retineo michi ad voluntatem meam faciendam. Item quia volo et opto ut idem clerus augeatur et in nullo minuatur adicio huic donacioni ecclesiam Sanctae Mariae de Montson, ut habeant et possideant cum omnibus suis pertinenciis quas hodie habet et deinceps adquisierit praeter quartum et coenam et placita episcopalia. Deinde in necessaria vestitus adicio huic donacioni quartam partem decimarum et primiciarum et defunctionum ecclesiae de Griaol, et ecclesiae de Mur, et ecclesiae de Montclus, et ecclesiae de Pal, et quartum cannabi (cáñamo, canem, cannabis) et lini et agnorum tocius archidiachonatus de Terrantona. Haec omnia superius scripta et nominata dono et bona mente concedo filiis et fratribus meis praesentibus et futuris canonice viventibus in ecclesia Sancti Vincentii de Rota. Si quis autem clericorum vel laicorum haec dona, et haec scripta irrumpere (falta una r) temptaverit, sit maledictus et excommunicatus et anathema fiat, quousque se emendet, et morte Ananiae et Saphirae dampnetur, et particeps sit Judae Schariocis, et a Corpore et Sanguine Jhesu Christi sit alienus. Qui vero scriptis nostris consenserit, partem habeat in regno Dei, et inter filios Dei in libro vitae justus scribatur, et sit benedictus eterna Domini benedictione. Amen.

= Signum + Raimundi Dei gratia Rotensis Episcopi. = Signum + Bernardi Adelmi Abbatis Alaonis. = Signum + Miro Prioris. = Signum + Arnaldi Gomballdi Archidiachoni. = Signum + Berengarii Raimundi. = Signum + Arnaldi Petri. = Visores et auditores istius donacionis Raimundus Guillermi de Capella, et Gaucerandus Galin, et Guillermus Roztangni, et Raimundus Gombaldi de Porta Spana. = Facta carta huius donacionis anno Dominicae Incarnacionis MXC.II. II. idus novembris, regnante Santio Rege, filio Ranimiri Regis. = Guillermus canonicus Sancti Vincentii rogatus ab Episcopo scripsit, et hoc signum + fecit. = Ego Poncius Dei gratia Barbastrensis Episcopus hanc donacionem laudo, et proprio signo + corroboro. = Ego Raimundus Dei gratia Barbastrensis Episcopus hoc donum laudo et proprio signo + confirmo. = Ego Petrus Dei ordinacione Barbastrensis Episcopus laudo, et confirmo + supra scriptum donum. = Ego Rannimirus Dei gratia Barbastrensis electus hoc donum laudo et proprio signo + corroboro. = Ego Gaufridus Dei gratia Barbastrensis Episcopus laudo et confirmo + hoc donum. Sig+num Guillermi Rotensis Episcopi. = Sig+num Berengarii Illerdensis atque Rotensis Episcopi et Abbatis Montis Aragonis. = Ego Gomballus Illerdensis Episcopus et Rotensis confirmo et hoc + facio. = Ego Berengarius electus Illerdensis et Rotensis confirmo et hoc + facio. = Sig+num Petri Illerdensis Episcopi salvis constitutionibus factis super ecclesiam de Montsone et Sancti Andreae. = Sig+num fratris Raimundi Illerdensis et Rotensis electi qui omnia supra scripta laudo et confirmo. = Ego G. misericordia divina Illerdensis Episcopus ss. = Nos P. Dei gratia Illerdensis Episcopus supradictis composicionibus subscribimus. = Nos Poncius Dei gratia Illerdensis Episcopus subscribimus.

IX. Convenientia inter episcopos Urgellensem et Ripacurciensem, anno MCXL

IX. 

Convenientia inter episcopos Urgellensem et Ripacurciensem, anno MCXL (Vid. pág. 43).

Ex autogr. in arch Episc. Urgell. 

In nomine Domini nostri Jhesu Christi: notum sit omnibus hominibus, quod ego Willelmus Aretalensis Archiepiscopus, et apostolicae sedis legatus, cum consilio Comitum Palearensium Arnaldi, scilicet, et Artaldi, et cum consilio Raimundi Petri de Heril (Eril, Erill), et abbatum Benedicti, videlicet, sancti Saturnini, et Berengarii (hay 3 i) Lavicensis ecclesiae, et in presencia archidiaconorum Urgellensium Giraldi, scilicet, et Petri Willelmi, et Prioris Rotensis ecclesiae Willelmi Bonifilii, et Willelmi Petri Rotensis archidiaconi, et in conspetu (conspectu) multorum aliorum, tam Clericorum quam laycorum, talem concordiam feci inter episcopos Petrum, scilicet, Urgellensem, et Gaufredum Rotensem de ecclesiis, quae sitae sunt in Palearensi, et Urgellensi comitatu, quas predictus Gaufredus Rotensis possidebat, et Petrus Urgellensis ab eo requirebat, quod earum medietatem Petrus Urgellensis recuperet, et quiete habeat, et possideat in vita sua. Aliam vero medietatem G. Rotensis quiete similiter habeat, et possideat in vita sua. Factis inter eos competentibus divisionibus, sine utriusque partis deceptione. Haec autem concordia taliter facta est, quod Petrus Urgellensis deinceps quamdiu vixerit, Gaufredo Rotensi episcopo, neque alicui successori suo super illis ecclesiis aliquam litem moveat. Similiter G. Rotensis episcopus Petro Urgellensi, neque alicui successori suo deinceps quamdiu vixerit super illis ecclesiis aliquam litem moveat. Post obitum vero illorum, utriusque successoribus libera sit potestas huic concordiae stare, vel denuo in presencia Domini Papae vel legati eius litem suscitare. Haec est pars divisionis huius, contingens Urgellensi episcopo, ecclesiae, videlicet, omnes, quae sitae sunt, vel erunt in valle quae dicitur Vallis Sennid, et in Valle de Bovino, et ecclesia Sancti Martini de Aren cum suis pertinenciis, et ecclesia de Girbeta cum suis pertinenciis, et omnes aliae ecclesiae Palearensis et Urgellensis comitatus, quae sunt vel erunt ultra flumen de Nogairola (Noguerola), et de ista parte ipsius fluminis, ecclesia Sancti Stephani de Sarga cum suis pertinenciis. Facta est haec convenientia anno ab Incarnacione Domini MCXL, sexto nonas Maii. = Ego Guilelmus Arelatensis ecclesiae archiepiscopus, et Apostolicae sedis legatus confirmo. = Ego Petrus Urgellensis episcopus hoc signo + confirmo. = S¡g+num Arnaldi Comitis Palearensis. = Sig+num Artaldi Comitis Palearensis. = Ego Gaufridus Barbastrensis ecclesiae presul, et exul confirmo. Sig+num Willelmi Petri archidiaconi Barbastrensis. = Sig+num Petri Willelmi archidiaconi Urgellensis. = Sig+num Raimundi Petri de Heril. = Sig+num Geralli archidiaconi. = Nicolaus Canonicus Sancti Rufi hanc cartam scripsit, et hoc sig+no roboravit.

XXX. Charta electionis Petri de Albalato, Episcopi Illerdensis, an. MCCXXXVI.

XXX.

Charta electionis Petri de Albalato, Episcopi Illerdensis, an. MCCXXXVI. (Vid. pág. 135.)

Reverendo in Christo Patri ac Domino G. Dei gratia Terrachonensi electo R. Suavis Prior et totum Capitulum Ilerdense salutem et reverentiam debitam et devotam. Justus est Dominus in omnibus viis suis et in omnibus operibus suis sanctus. Res quidem agitatur miraculi, et gaudendum est singulis in generationibus populorum. Attendite igitur Pater misericors, et laudate Dominum quia magnifice fecit. De coelo enim prospexit ad restauracionem suae ecclesiae Ilerdensis quae tam potenti quam etiam digno nuper viduata Pastore, videlicet, Berengario inclitae recordationis Episcopo viam universitatae carnis ingresso, videbatur undique auxilio destituta. Convenientibus siquidem nobis canonicis universis ad tractandum de substitutione Pontificis ut per celerem substitutionem morbo plusquam caduco, quem ex morte memorati Episcopi mater nostra ecclesia contraxerat, mederetur, et ne pro deffectu Pastoris gregem dominicum lupus rapax invaderet, aut in facultatibus suis viduata ecclesia laberetur, nec non ut occurreretur periculis animarum, et subiectarum ecclesiarum indempnitatibus caveretur. Post multiplicem electionis tractatum in hominem qui nostro conveniebat proposito occulos direximus puro et ecclesiastico delinitos collirio, nulloque caligine caligantes. Hominem utique cui aetatis maturitas, morum gravitas et competens quinnimo eminens litterarum scientia suffragatur; qui etiam in se ipso potest ostendere, qualiter subditos in domo Dei oporteat conversari, electa itaque una de formis canonicis quae visa fuit singulis expedire, magistrum Petrum Sacristam nostrum electione per divinam inspirationem absque vicio celebrata, nobis concorditer elegimus atque unanimiter praefecimus in Pastorem. Quam quidem electionem supplicantes petimus ut confirmare dignemini ex suscepti cura regiminis et officio pietatis. Denique per presens decretum formam continens praeelectam circumspectionis vestrae prudentiae tam de processu electionis quam etiam forma vobis plena certitudo constare poterit. Quod quidem sigillo Capituli insignitum propriis subscripcionibus curavimus roborare. Quod est actum pridie idus octobris anno Incarnationis Christi M.CC.XXX. sexto. = Sig+num R. Suavis Prioris qui electioni interfui et consensum praebui. = Ego P. Vitalis Rippacurcensis Archidiachonus qui electioni interfui et consensum praebui confirmo. = Signum Petri, fratris Dominis J. Regis Aragonum qui electione interfui et consensum praebui et hoc + feci. = Sig+num R. Cappellant Sancti Petri et canonici Ilerdensis qui interfui electioni ei consensum prebui. = Ego P. de Zarocha, Ilerdensis canonicus qui electioni interfui et consensum praebui sub+scribo. = Ego B. Vitalis, Ilerdensis canonicus qui electioni interfui et consensum praebui sub+scribo. = Ego B. Repositarios, Ilerdensis canonicus qui electioni interfui et consensum praebui sub+scribo. = Sig+num Fortui de Albalato, Prioris ecclesiae Sanctae Mariae Montissoni et canonici Rotensis qui huic electioni interfui et consensum praebui, et proprio signo meo corroboravi. = Sig+num Guillermi de Conudella (Cornudella), Rotensis Sacristae qui huic electioni interfui et consensum prebui et proprio signo meo corroboravi. = Sig+num Bertrandi de Cornudella, Rotensis camerarii qui huic electioni interfui et consensum praebui et proprio signo meo corroborari (corroboravi). = Sig+num Raimundi, Rotensis canonici qui huic electioni interfui et consensum praebui, et proprio signo meo corroboravi. = Sig+num Bernardi de Avellana, Rotensis canonici qui huic electioni interfui et consensum praebui et proprio signo meo corroboravi. = Sig+num Bernardi de Zaclusa, Praecentoris Ilerdensis qui electioni interfuit et consensum praebuit. = Ego magister Matheus, Archidiachonus Terrantone huic electioni interfui et consensum praebui et hoc sig+num posui. = Ego Berengarius, Archidiachonus Ben., qui electioni interfui et consensum prebui per oblatum +. = Ego Guillermus Vitalis electioni interfui et consensum praebui et ideo subscribo. = Ego Petrus de Lerato, Ilerdensis camerarius qui electioni interfui et consensi subscribo. = Sig+num Guillermi de Acuta, Ilerdensis canonici qui electioni interfui et consensum praebuit. = Ego Bernardus Anatyarii, canonicus Ilerdensis qui electioni interfui et consensum praebui subscribo. = Ego R. de Angularia, Ilerdensis canonicus qui huic electioni interfui et consensum praebui subscribo. = Ego magister G. Ilerdensis canonicus qui huic electioni interfui et consensum praebui subscribo et hoc sig+num pono. = Bernardus de Juneta, Ilerdensis canonicus qui huic electioni interfui et consensum praebui hoc firmo et hoc + pono. = Ego P. Ilerdensis canonicus et succentor subscribo et hoc sig+num pono. = Berengarius Bardina, notarius publicus Ilerdensis scripsit hoc, et hoc sig+num fiete, set rasit et scripsit in secunda linea ubi dicitur etiam, et in octava ubi dicitur concorditer.

XLVII. Ordinatio circa electionem Episcoporum Illerdensium, an. MCCXLIV. (1244)

XLVII.

Ordinatio circa electionem Episcoporum Illerdensium, an. MCCXLIV. (1244) (Vid. pág. 144)

Ex. Libro viridi eccl. Illerdensis fol. 297 b. 

Nos Petrus miseracione divina Terrachonensis Archiepiscopus et Raymundus per eandem Illerdensis Episcopus auditis rationibus utriusque partis super jure eligendi Episcopo in ecclesia Illerdensi taliter duximus statuendum. Quod quandocumque electio fuerit celebranda de Pontifice in ecclesia Illerdensi, quod Capitulum Illerdense teneatur hoc notificare Priori et conventui Rotensis ecclesiae, et teneantur recipere et admittere ad electionem praedictam Priorem Rotensem, et eius canonicos. Itaque si fiat electio per compromissum, eligantur duo de ecclesia Illerdensi et unus de Rotensi, vel tres de Illerdensi et duo de Rotensi et sic deinceps. Si autem per scrutinium electio juxta numerum canonicorum Illerdae qui tempore electionis fuerint residentes, tercia pars de canonicis Rotensis assumatur, ita videlicet quod si fuerint XX canonici Illerdae, decem intersint Rotenses: si autem fuerint triginta canonici Illerdenses, intersint quindecim Rotenses, et ita secundum magis et minus secundum numerum canonicorum Illerdensium observetur. Item quia invenimus quod ecclesia Illerdensis a tempore suae fundationis familiaritatem et societatem habuit cum canonicis Rotensis ecclesiae, statuimus quod nomina canonicorum Rotensium quae sunt deleta de Martyrologio Illerdensis ecclesiae, reparentur et restituantur ibidem, ut sit fraterna caritas inter eos et commemoratio canonicorum defunctorum fiat communiter in alterutra ecclesia. Statuimus etiam quod quociensqumque et quandocumque Prior et canonici Rotenses accesserint ad civitatem vel ecclesiam Illerdensem quod Prior et Capitulum Illerdae teneatur eis dare portiones cotidianas per tres dies, secundum quod datur et dabitur coeteris canonicis ecclesiae Illerdensis. Super petitione procurationum quam dictus Prior et conventus Rotensis ecclesiae faciebant ab Archidiachonis Ripagurciae, de Benasco (Benasque) et de Terranthona (Terrantona), ipsi Priori et eius conventus silencium duximus imponendum. In predicta vero sententia, composicione vel arbitrio retinemus, quod si quid sit omissum vel minus vel obscure dictum, quod possimus supplere et interpretari vel declarare, prout nobis visum fuerit expedire, infra tempus superius comprehensum. Super omnibus aliis quaestionibus vel demandis quas alterutra ecclesiarum praedictarum posset movere contra alteram usque in presentem diem, eis perpetuum duximus silencium imponendum. Lata sententia septimo kalendas aprilis anno Domini MCCXL quarto.

L. Altera charta donationis ecclesiae Rotensis an. MXCIII. (1093)

L.

Altera charta donationis ecclesiae Rotensis an. MXCIII. (1093) 

(Vid. pág. 152).

Debitum humanae condicionis nullus in carne positus evadere potest. Igitur in Dei nomine ego Raimundus Dei gratia Rotensis ecclesiae Episcopus, cupiens subvenire paupertati meae novellae plantacionis, consilio et voluntate omnium fratrum nostrorum, videlicet Bernardi, Abbatis Alaonis et Mironis Rogerii Prioris, et Arnaldi Gombaldi, Archidiaconi Rippacurciensi, Bernardi Guillermi, Archidiachoni Terrantone, et Raimundi, Archidiachoni de Benasch, et Petri Onifredi, Archidiachoni Paliarensis, et Guillermi Arnaldi, Sacristae, Baronis, Helemosinarii et Berengarii Raimundi, Prioris Sancti Martini de Cavallera et Ichilanis, Prioris Sancti Andreae vallis Arravensis, dono et perpetualiter concedo ut isti supra dicti et successores eorum qui supra dictos honores tenuerint de bonis huius eclesiae a Deo sibi collatis et a nobis multo labore adquisitis semel in anno unusquisque Rotensem ecclesiam intus et exterius honorifice procurent. In primis Archidiachonus Ripacurciae die Natalis Domini, Archidiachonus de Montanis scilicet de Benasch die Circhumcisionis Domini, Prior Sancti Andreae die Apparicionis, Sanctum Pentecosten Prior Sancti Martini de Cavallera, die Sancti Michaelis capellani Sanctae Listre (Listrae, Listra, Liestra) et de Besens, die omnium Sanctorum Archidiachonus Terrantone, die Sancti Martini Sacrista, dominica qua cantatur Ad te levavi Elemosinarius. Supra dictae vero donacioni voluntate et assensu fratrum nostrorum Archidiachonorum addo et bona mente concedo Deo et Sancto Vincentio et filiis et fratribus meis canonicis Rotensibus Deo servientibus tam praesentibus quam futuris mensuraturas et redecimationes ecclesiarum, videlicet de Montmesma et Sancti Stephani et de Fronced, de Pan et Pannel et de Sancta Listra, de Avinozar (Avinazar más arriba) et de Merle et de Terraza et Vaca morta, de villa Paternin et de Bessaurre (Bessaur más arriba) et Sancti Felicis de Berin, ut libere habeant et possideant per secula cuncta. Si quis autem successorum meorum, aut aliqua ecclesiastica secularisve persona hoc donum nostrae karitatis et a fratribus nostris supra dictis benigne concessum canonicis Rotensibus filiis et fratribus nostris Deo servientibus tam praesentibus quam futuris infringere, auferre vel minuere tentaverit, auctoritate Dei Patris Omnipotentis et Filii et Spiritus Sancti et Apostolorum Petri et Pauli omniumque Sanctorum et nostra sub anatematis sententia indissolubiter vinciatur. Amen. = Sig+num Raimundi Dei gratia Rotensis Episcopi. = Sig+num Bernardi Abbatis Alaonis. = Sig+num Mironis Rogerii, Prioris. = Sig+num Arnaldi Gombaldi, Archidiachoni. = Sig+num Bernardi Guillermi, Archidiachoni. = Sig+num Raimundi, Archidiaconi. = Sig+num Petri, Archidiachoni. = Sig+num Guillermi, Sacristae. = Sig+num Baronis, Elemosinarii. = Sig+num Berengarii Raimundi. = Sig+num Ichile, Prioris Sancti Andreae. = Facta carta huius donacionis anno Incarnationis Domini MXCIII. in festivitate omnium Santorum, regnante Santio Rege, filio Ranimiri Regis in Pampilona, in Aragone, in Superarbi, et in Ripacurcia. = Ego Ruderichus Domini mei Episcopi mandato hanc cartam scripsi et hoc sig+num feci. 

XXXVI. Convenientia inter Episcopos Aragonensem et Rotensem an. MLXXX. (1080)

XXXVI. 

Convenientia inter Episcopos Aragonensem et Rotensem an. MLXXX. (1080) (Vid. pág. 145). 

Ex arch. eccl. Rotensis, et ex autentico et coaevo translato in eccl. Illerd. (Lérida) 

In nomine sanctae Trinitatis. Hoc est testamentum pacti quod fecimus nos Episcopi, scilicet, ego Garsias, Aragonensis Episcopus, et ego Raimundus, Rotensis ecclesiae Episcopus. Orta namque contencio fuerat inter nos de antiquis terminis nostri episcopatus, quia olim, Christiana religione expulsa ex nostra patria, invadente impia Ismaelitarum gente Ispaniam, destructis Sedibus, captivata patria, fuerant nobis longa oblivione incogniti. Venientes itaque ante praesentiam excellentissimi ac piissimi Principis nostri Sancii facta ad invicem concordia constituimus causam iudicio eius. At ille divina inspirante clemencia statuit nobis certos finium limites per quos omnis occasio altercationis possit ammoveri et a nobis et a successoribus nostris. Itaque in Suprarbiensi (Sobrarbe) regione constituit terminos, ut sicut surgit illa serra quae vocatur Arvi (super Arvi o Arbi), habens ex septentrionali latere oppida quae vocantur Elson et Avinzanla, et protenditur in orientem contra castrum quod vocatur Civitas, pertingens usque ad fluvium qui dicitur Cincha (río Cinca): omnis haec regio Suprarbiensis ex supradicta parte septentrionalis lateris usque ad Pirineos montes, sicuti dividit supra dictus fluvius Cincha decurrens a Pirineo, sit juris Aragonensis episcopatus. Villa vero quae dicitur Belsa sita inter duos ramos fluminis ad radices eiusdem montis Pirinei totaque provincia ultra praedictum fluvium ad orientalem plagam, sit juris Rotensis ecclesiae. Iterumque constituit ut si miserante Deo fuerit gens Ismaelitarum a nostris finibus expulsa, sicuti ipso largiente in proximo futurum esse credimus et speramus, omnis regio Barbutana, sicuti descenditur ex supra scripta serra Arvi, habens ex meridiano latere castra quae vocantur Nabal (Naval) et Salinas et Alchezar (Alquézar, al qsar) et alia quamplura usque ad rivum qui dicitur Alcanadre, simili modo sit juris ecclesiae Rotensis (a). Castrum vero quod dicitur Situli, et villa quae vocatur Biarag simulque omnis regio quae est infra supra scriptum rivum, sit juris ecclesiae Oscensis urbis. Hoc igitur decretum omni tempore ab omnibus Episcopis qui nobis loco et ordine successerint, volumus firmum illibatumque servare, ut pax et concordia sit inter eos, ut nulli deinceps pro supra dictis terminis litigandi occasio oriatur. Facta confirmationis pagina III. idus decembris, anno ab Incarnatione Domini LXXX. era vero C. XVIII. post M. in monasterio Sancti Johannis Babtistae de Penna, (San Juan Bautista de la Peña) anno XVIII. regni supra dicti Principis, (rey Sancii, Sancio, Sancho) consistente Abbate Sancio in eodem monasterio Sancti Johannis, Grimaldus vero Abbas in monasterio Sancti Victoriani, Sancius Galindez, (de Galindo, Sancho Galíndez) Comes in Boltangna (b: In Cartorali Bolutania) (conde en Boltaña) et in Atares (Atarés) et in Sosi (Sos), Centullus Bigorrensis Comes (Céntulo de Bigorra) in Penna et in Ara, Sancius Ranimiriz, (Sancho Ramírez) frater Regis in Benavarre et in Fontova, Guillermus Servi Dei in Capella. = Ego Sancius gratias Deo Rex Pampilonensis et Aragonensis hanc definitionem laudo et proprio signo corroboro. = Signum + Sancii Regis. = Ego Petrus, Sancii Regis filius hanc definitionem laudo et proprio signo corroboro. = + (Firma en árabe) +. = Ego Sancius Porcho jussione Domini mei Regis hanc cartam scripsi et isto signo + feci. 

(a) In Cartorali eccl. Roten., núm. 24. sic: Sit juris ecclesiae Barbutanae urbis quae debet esse episcopalis Sedes loco antiquae urbis Hictosae, quia in suburbio eius est fundata pro ea. Castrum vero, etc. Haec verba desunt in transl. eccl. Illerd.

https://es.wikipedia.org/wiki/Pedro_I_de_Arag%C3%B3n (Petrus, Sancii Regis filius; Pedro I, hijo de Sancho I, Sancho Ramírez)

LXXVI. Charta electionis Gaufredi, Episcopi Rotensis, an. MCXXXV

LXXVI.

Charta electionis Gaufredi, Episcopi Rotensis, an. MCXXXV. (Vid. pág. 203.) 

Venerabili Oldegario Dei gratia Terraconensis metropolis dispensatori, dignitate conspicuo, clerus et populus Barbastrensis sive Rotensis ecclesiae totius devocionis famulatum. Credimus non latere archiepiscopatus vestri celsitudine quod nostra ecclesia suo sit viduata Pastore, hac propter hoc solacio proprii sit destituta rectoris. Quapropter ne Pastore absente grex dominicus perfidorum luporum morsibus pateret, improbique raptoris fieret praeda, communi voto atque consensu elegimus nobis Pontificem Gaudfridum presbiterum monasterii Beati Poncii monachum, virum utique prudentem, hospitalem, ornatum moribus, castum, sobrium, mansuetum, Deo et homibus placentem. Quem ad archiepiscopatus vestri dignitatem mittere curavimus, unanimiter postulantes et obsecrantes a vestra maiestate nobis illum ordinari in Pontificem, quatinus auctore Deo nobis velut idoneus Pastor praeesse valeat et prodesse, nosque sub sacro eius regimine Domino semper militare possimus. Ut autem omnium nostrum vota in hac electione convenire noscatis, huic canonico decreto propriis manibus roborando subscripsimus. = Ego Guillermus Bonifilii, Prior Rotensis subscripsi. = Ego Garsias, Prior claustrensis ss. = Ego Guillermus Petri, eiusdem ecclesiae Archidiachonus ss. = Ego Garsias, Barbastrensis Archidiachonus ss. = Ego Garsias Archidiachonus ss. = Ego Guillermus Sacrista ss. = Ego Ainardus, Prior Sancti Andreae ss. = Ego Bertrandus Cellararius ss. = Ego Bernardus Barravensis ss. = Ego Berengarius de Cornuta ss. +. = Ego Stephanus Cantor ss. +. = Ego Raimundus de Benascho ss. +. = Ego Petrus de Biura ss. +. = Ego Nicholaus ss. +. = Ego Petrus Exemeno ss. +. = Ego Guillermus de Capella ss. +. Ego Forto ss. +. = Ego Martinus, Abbas Sancti Victoriani ss. +. = Ego Bernardus, Abbas Alaonis ss. +. = Ego Raimundus Archidiachonus ss. = Ego Raimundus Martini Archidiachonus ss. +. = Ego Petrus Gauzperti laudo hanc electionem +. = Ego Petrus Mir de Entenza laudo +. = Ego Gombaldus de Benavent laudo +. = Ego Bernardus Petri de Petra rubea laudo +. = Ego Bardina laudo +. = Ego Bartholomeus laudo +. Ego Peregrin de Alchezar laudo +. = Ego Fertung Dato (Fertungo Dat más arriba) de Barbastro laudo +. = Ego Asalid de Gudel laudo +. = Ego Raimundus Helemosinarius scriptor istius cartae subscripsi +.

XLIII. Charta consecrationis ecclesiae S. Mariae de Tolva: an. MCXXX. (1130)

XLIII. 

Charta consecrationis ecclesiae S. Mariae de Tolva: an. MCXXX. (1130) (Vid. pág. 128). 

Ego Petrus Dei gratia Barbastrensis et Rotensis ecclesiae Episcopus cum consilio clericorum meorum Jhesu annuente ecclesiam Sanctae Mariae Tolbensis dedicavi, ad quam dedicationem Dompnum Ollegarium, Terraconensem Archiepiscopum invitavi, qui peticionibus nostris obaudiens, libenter advenit, et nobis cum Deo gratias praedictam dedicationem honorifice peregit. Qua dedicatione peracta cum praefato Archiepiscopo et Raimundo, Ausonensi Episcopo qui in eadem dedicatione adiutor et consecrator similiter fuit, atque Archidiachonibus ac Sancti Vincencii canonicis de dignitate et statu ipsius Sanctae Mariae ecclesiae tractare convenienter disposui, ut sicut ceterae ecclesiae in die dedicationis suae secundum statuta sacrorum canonum cimiterio et baptisterio honorantur ac legitime corroborantur, haec pari modo a nobis corroboraretur et dote, cimiterio, hac baptisterio honoraretur. Decimas quoque sui juris vel quorumcumque aliorum quas usque in diem dedicationis accipere consueverat vel illarum possesionum quae a quibuslibet fidelibus personis presenti consecracionis vel subsequenti altera die pro dote praedictae Tolbensi ecclesiae concessae vel donatae fuerint, liberas et ingenuas habeat, et deinceps ecclesiastico jure possideat et accipiat. Si quid vero deinde ampliare quocumque modo in termino de Falcibus vel adquirere potuerit, decimam Beati Justi ecclesia habeat. Quod verbum Archiepiscopus et Ausonensis Episcopus dignum esse laudaverunt, et ut fieret annuerunt, cum quibus ego annuens praecibus Archidiachonorum et canonicorum hoc sponte laudavi, et ut ita facerem coram omnibus mandavi. Postea vero cum Dompno Arnaldo, Oscensi Episcopo, karissimo nostro, veniens Rotam de hac re cum eo provide consilium habui, qui ut superius praetitulatum est, laudavit et utile et valde bonum esse praefixit. Igitur auctoritate Dei et nostra et Oscensis Episcopi in Rotensi Capitulo coram fratribus nostris ecclesiam Tolbensem, veluti praenotatum est, cimiterio ac baptisterio ampliavi, et hoc tale moderamine ut qui illius ecclesiae Tolbensis hereditario jure homines sunt, in praefata ecclesia Tolbensi semper baptizentur ac sepeliantur. Alii vero homines nostri episcopatus sive nobiles seu ignobiles habeant licentiam sepeliendi in ecclesia Tolbensi si voluerint, facta primitus donatione rerum suarum parrochialibus ecclesiis suis, et sicut Domnus Ildefonsus Rex ecclesiam Tolbensem cum omnibus quae in praesenti habebat, et in futuro ubicumque juste adquirere posset, liberam et ingenuam per scripturam fecit et proprio signo firmavit, ita ego ipsam eandem libertatem ex parte Dei Omnipotentis et nostra corroboro et laudo. Insuper dono totum quartum et quicquid est juris Episcopi Falcensis ecclesia, excepta coena et praecaria, Deo et eius Genitrici et Beato Vincencio Rotensi, et canonicis ibidem Deo servientibus pro meorum remissione delictorum, el perpetuo firmo, ita quod nulli Episcoporum liceat hanc donacionem irrumpere, sed semper firma valeat permanere. Facta carta kalendis marcii anno Incarnacionis Domini M.C.XXX. era M.C.LX.VIII. = Sig+num Arnaldi Oscensis Episcopi. = Sig+num Guillermi Bonifilii, Rotensis Prioris. = Sig+num Fortonis Prioris. = Sig+num Petri Archidiachoni. = Sig+num Guillermi Petri. = Sig+num Guillermi Sacristae. Sig+num Garsiae Camerarii. = Sig+num Stephani. = Sig+num Garsiae Barbastri. = Sig+num Raimundi Ennechonis. = Sig+num Garsiae Castellazoli. = Sig+num Martini Galindonis. = Sig+num Bertrandi Capellani. = Sig+num Ennechonis Helemosinarii. = Sig+num Ramon Oriol Archidiachoni. = Coeteri fratres visores et auditores fuerunt. = Ego Petrus, Barbastrensis Episcopus laudo et confirmo hanc cartam et hoc + facio. = Ollegarius Archiepiscopus confirmo. = Ego Nicholaus, Rotensis ecclesiae diachonus et canonicus per iussionem Domini Petri Episcopi hanc cartam scripsi et hoc signum + feci. 

XXVII. Acta consecrationis eiusdem episcopi Rotensis, ex decreto eiusdem episcopi Urgellensis, eodem anno.

XXVII.

Acta consecrationis eiusdem episcopi Rotensis, ex decreto eiusdem episcopi Urgellensis, eodem anno.

Ex. autogr. in eodem loco.

Locorum primates preceptorum, quibus gerarchice atque telatargice vigent prischa, modernaque ecclesiarum moderamina, teoloqueriis sancxere cannonibus, quo (quod) arripientibus viam universe terre quarumlibet sedium presulibus, per vicionerem (viciniorem) episcopum, aut per quemlibet alium episcopum, cui archimadrita iniunxerit, extincti fratris tumulatorem, orbateque sedis visitatorem, atque consolatorem, sine cuius conscientia sacri vetant cannones confiteri atque confici, de subrogacione episcopi perficiatur ecclesiasticarum inventarium rerum. Tunc vero prioribus viduate sedis dispositis echonomis comendetur; postmodum autem cleri plebisque ordinis desideriorum consensus requiratur. Quinimmo amotis simoniacis saculis, postpositisque omnium cupiditatum argumentis, universa fideliter noticie archiepiscopali significentur. Quo disponente cuncta in talibus expedit cum suffraganeorum consilio sub divina censurâ disponi negociis atque ordinari. Igitur metropolitano Dominica vocatione rebus humanis utraque (vitaque) perfuncto, hec eadem fideliter sunt exigenda omnia a visitatore atque tumulatore, et omnium condiocesanorum, si fieri potest, cognicionis (cognicioni) significanda prudencialiter, quo urbes, que gentilium temporibus abebant idolicole flamines, nunc gubernent Christicole presules. Cum ergo pastorem contigerit subrogandum, post adclamationem et vocationem cleri, petitionemque viduate plebis, ne urbs presulem minime optatum aut spernat, aut odium abeat, fiatque minus religiosa quam convenit, cui aut liceat abere quem voluit, quoniam difficile est quo (quod) bona peragantur exitu, que mala sunt incoata principio, expedit orbate sedi cum episcoporum eleccione, cleri ac populi ipsius comitatibus aclamatione, episcopum ordinari atque intronizari. Quapropter ego Ermengaudus, sedis Orgellensis ecclesiae episcopus, unâ cum caterva venerabilium clericorum alme Marie sedis prefate, cognoscentes obitum beate memorie Aimerici pontificis Rodensis civis, ecclesieque sancti Vincentii ipsius loci sedem, cuius memoria ethereo describat in albo, uti sacra cannonum auctoritas iubet, cum consensu domno Wilielmo comite, cum eius optimatibus, ac plebe non exigua concione expostulantibus, cannonico calciati privilegio, Borrellum, filium Richellis femina, urbis prefate Rodensis, unâ per vocationem et adclamationem archidiaconorum, cenobitarum, et ruralium clericorum, vocamus, aclamamus, et petimus, ac prodesse poscimus episcopum subrogandum, consecrandum, et intronizandum Borrellum prenotatum in gremio sancte sedis ecclesiae Vincentii Rotensem civem, et eum principem constituimus ecclesie sanctorum, quorum predicte urbe site sunt. Ab ipsis utpote cunabulis, et fidei rudimentis, scimus eum clericum, ac studiis litteralibus eruditum, nobilem, ortodoxum, humilem, modestum, ospitalem, karitativum, castum, misericordem, et iuxta Apostolum armis divinis decentissime ac pleniter adornatum. Hunc ergo Borrellum ego Ermengaudus prefatus episcopus, unâ cum cetu clericorum alme Marie sedis iam dicte, et cum consensu domno Wilielmo inclito comite, adclamamus eum, et advocamus sub tuicione vel dominatione prefate sedis Orgellensis, sive domnum episcopum Ermengaudum, vel omnes episcopi, qui post eum venturi sunt. Postulo itaque ego Ermengaudus episcopus prefatus domnum Adalbertum Karchasensem civem pontificem, ut per singulos grados ecclesiasticos sit ordinatus, et ministerio sacerdotali sit dedicatum. Igitur in Dei nomine interrogamus populum, hunc Borrellum prefatum adclamantem: “¿Vultis eum abere episcopum?” “Volumus" usque tercio respondit omnis clerus et populus... “Volumus.” Nos quidem humiles Ihesu Christi pontifices Ermengaudus prefate sedis Orgellensis, in qua ordinacio ista consistit, et Adalbertus pontifex Karkasensis, et Petrus episcopus Comenensis, audientes, et cernentes tantam adclamatorum unanimitate proficuam ecclesiam utilitatem, recipimus in nostro episcopali numero, atque collegio preclamatum Borrellum, et cum per auctoritate cannonica benedicendo ordinamus, et electum episcopum in ipsa sede sancti Vincentii episcopum exaltamus, et in nomine sancte Trinitatis intronizamus, et ipsis ecclesiis pastorem constituimus, sub dominatui alme Marie sedis Orgellensis, et domno Ermengaudo episcopo, vel successores eius. Acta scedula huius indaginis a corporea trabeacione Verbi Divini anno millessimo XVII, era millesima quinquagesima quinta, indicio VX, (signo) I. (concurrente I.), pacta XX, VIII. Kalendas Decembris, anno XXI regnante Rothberto rege. = Witardus sacer, qui hanc aclamacionem scripsit domno episcopo Borrello sub die annoque superius exarato, ad laudem et honorem: et gloriam sancte Dei Genitricis Mariae sedis Vico Orgellensis, et episcopos ibidem permanentes feliciter. Amen.

XLVI. Ranimirus Rex Aragonum concedit Rotensi ecclesiae ecclesiam Barbastrensem an. MCXXXV. (1135)

XLVI. 

Ranimirus Rex Aragonum concedit Rotensi ecclesiae ecclesiam Barbastrensem an. MCXXXV. (1135) (Vid. pág. 142.) 

Sub Christi nomine et eius gratia et imperio, Rannimirus Rex, gloriosi Regis Sancii filius cunctis primoribus, magnatibus et populis eius regno constitutis. Notum vobis omnibus praesentibus scio, et futuros pleniter nosse cupio, qualiter gloriosus Rex Sancius, pater meus Barbastrensem civitatem a Paganorum dominio liberatam episcopatui Rotensi addiderit temporibus Salomonis Episcopi. Hoc enim eiusque posteritati Romana auctoritate concessum esse, manifestis probatur indiciis, ut quicquid a Paganorum erueret potestate, cuicumque vellet daret ecclesiae, proprioque ordinaret arbitrio. Deinde inter Raimundum Dalmacium, Rotensem Episcopum et Garsia, Jaccensem Episcopum pro eiusdem ecclesiae terminis ortam contentionem proprio discussit judicio, ipsosque pro se et suis successoribus de episcopatus sui terminis fecit concordare, et concordiam scriptis firmare. Patre vero meo defuncto frater meus Petrus regni adeptus culmina, patris mei per omnia sequens vestigia, Poncio, Rotensi Episcopo Barbastrensem cum suis terminis dedit ecclesiam, ipsumque primum Barbastrensem vocavit Pontificem, episcopalem Sedem in eandem mutans civitatem, usquequo Dominus Illerdam manibus reddat Christianorum. Et ne hoc statutum esse vel a regni sui successoribus aliqua posset destrui occasione, eundem Barbastrensem Episcopum ad Romanam dirigens Sedem, quod ipse pio statuerat animo, Urbani Papae fecit firmare privilegio. Eodem vero Papa defuncto, Paschalis Secundus Romanam adeptus Sedem, eiusdem Regis annuens petitionibus, praedecessoris sui decretum et concordiam inter Episcopos de terminis sui episcopatus factam, Apostolica auctoritate proprioque firmavit scripto. Rege itaque de hac instabili vita ad coeli Sedem transmutato, frater meus Adefonsus regni suscepit jura. Ipso namque ad regnum electo, Raimundus bonae memoriae Episcopus, regio assensu et populorum acclamatione in Barbastrensi ecclesia ad episcopalem electus est dignitatem, praesente Stephano, Oscitano Episcopo ipsius electionem cum reliquis ordinante. Sicque idem gloriosus Praesul multis diebus eandem rexit ecclesiam. Sed quia plus coelesti quam terreno voluit Regi militare, invidia diaboli quae primum hominem a proprio dejecit solo, eiusdem Regis animum contra eum injuste comovens, quorundam perversorum hominum malitia, eum a propria expulit Sede. Illo vero contra vim et injuriam sibi illatam Deum et Romanam interpellante Sedem, tandem ex hac luce subtractus, cui humana defuere auxilia, divina post eius obitum affuere consilia. Invictissimus namque Rex Adefonsus animadvertens quanta hoc egerat perversitate, et recognoscens se graviter in Dei famulum peccasse, tandem perfidiae suae finem imponens, quod ei injuste abstulerat eius successori juste recteque reddere decrevit. Oscensem namque et Rotensem Episcopos super illius ecclesiae controversiam coram multis expectabilibus et reverentissimis personis, scilicet Auxensi Archiepiscopo, et Tolosano, et Ausonensi, Caesaraugustano etiam, et Tirassonensi, et Nagarensi Episcopis, Abbatibus quoque, et nobilissimis regni sui viris quamplurimis in eadem Barbastrensi civitate ad judicium convenire praecepit. Statutis vero judicibus de judicio diu multumque decertantibus, tandem communi utriusque partis acclamatione ipsi ambo Pontifices cum suis fautoribus eiusdem Regis adiere curiam, eumque in Pampilonensi civitate reperere, suas rationes ante expositas in ipsius praesentia refferentes. Ubi Rotensis Episcopus per Apostolica privilegia, per regalia statuta, per Pontificum utriusque diocesis certas definitiones, Barbastrensem Sedem decessoribus suis et successoribus eorum in perpetuum irrefragabiliter esse datam ostendit. Quod Oscensis Episcopus contradicere minime potuit; et diligenter etiam inquisitus a Rege a proprietate juris praenominatae Sedis unde prius quaerelas moverat, nullas auctoritates ostendere valuit, sed omnino defecit. Quod ut gloriossisimus Rex audivit, ea quae Romani Pontifices privilegiis confirmaverant, quae praedecessores sui gloriosi Aragonum Reges immobiliter constituerant, quae etiam Pontifices utriusque diocesis regio consilio inter se definierant, illibata et inconvulsa manere debere, ex deliberato curiae suae consilio respondit, parique tenore laudavit et confirmavit. Quapropter ego Ranimirus, Aragonensium Rex, divina compunctus clementia et Romana fretus auctoritate, pro anima patris et matris meae fratrumque meorum et pro regni mei stabilitate et animae meae salute Barbastrensem ecclesiam cum suis terminis dono et concedo et perpetua stabilitate confirmo juri Rotensis ecclesiae, et ne in perpetuum ab aliquo regni mei successore patris et fratrum meorum et mea donacio auferri possit vel mutari, regali auctoritate corroboro. Hanc autem donacionem facio et confirmo VII kalendas julii nobilissimis regni mei clericis et laycis quamplurimis coram astantibus, scilicet Martino, Sancti Victoriani Abbate, Arnaldo Mironis, Comite Paliarensis, Raimundo Petro de Eril, et Petro Raimundo, filio eius et Petro Jozpert de Cornutella, et Petro Raimundo de Stata, et Gombaldo de Benavent, et Galindo Garzez de Sancto Vincentio, et Petro Mironis de Entenza, et Bernardo Petro de Laquares, et Ferriz, et Lope Belasquiz de Pomar, et Sango Sangiz de Eresun, et Arpa et David de Osca. Facta carta donationis era MCLXXIII in mense junio in villa quae dicitur Rota, regnante me Dei gratia in Aragone et in Superarbi sive in Ripacurcia, Episcopo Don Dodo in Osca et in Jacca, Episcopo Garsia de Maxones in Caesaraugusta, Episcopo Don Michael in Tirassona, Episcopo Sancio in Pampilona, Fertungo Galindez in Osca, et in Elesone, Lope Fertugnones in Albero et in Civitate, Frontino in Sos, Castange in Bel, Fertungo Dat in Barbastro, Enneche (Eneco) Lopez in Napal (Naval), Ramon Pere in Calasanz. 
Ego Raimundus de Banasto sub jussione Domini mei Regis hanc cartam scripsi et de manu mea hoc sig+num feci. 

LI. Charta consecrationis ecclesiae Rotensis.

LI.

Charta consecrationis ecclesiae Rotensis. (Vid. pág. 155).

Almitas Dei Patris clementia, qui es unus in Trinitate, et trinus in Unitate, et in nomine Jhesu Xpi. filii eius, et Sancti Spiritus. Veniens reverentissimus Arnulfus Episcopus ex comitatum Ripacurzense per preces Domno Miro Senior et … , et Altemiro, et ceterorum bonorum ominum de Rota, tam clericis, quam et laicis. Et ideo Incarnacionis Dominice annos rennante Sancius Rex et filiis suis, et Magor Regina, et dondam Magor Comitissa, in loco venerabile ad consecranda ecclesia Sede Sancti Vincentii et Sancti Valerii Episcopi in civitate Rota, que prefactus, qui iam supra scripti sunt, pro amore Dei et remissionem peccatorum suorum, et per desiderium celestis patrie ad cuius dedicacione et devotissimi populi hac catholica religione concurrentes, devotionis sue vel parentum decessorum facinus absolvendum ad ethereo ultimum consequi valeant, et cum Sanctis in celestis regione coruscent. Ego Arnulfus Episcopus dono in ornamentis ecclesiae Sancti Valerii Episcopi et Sancti Vincentii Archilevitae qui sunt fundati in civitate Rota, I. dossale constantinatum, et unum palleo cum auro factum, unum bancale palleum, et II. cortinas, et II. superaltares lineos obtimos, et I. dalmatica sirica, et I. camiso de tirez, et I. calice de argento desuper aurato, et VI. chortinas, et III. mapiles, et III. tapites. Ego Bernardus Chomes, et Garsendes Chomitissa sic mittimus in domum Sancti Vincentii unum kanpum (campum)... Siguen varias donaciones de alodios y tierras por personas particulares: entre ellas a renglón seguido de la indicada del conde Bernardo dice: et ego Hunufredus Chomes sic mitto I. campo, etc... Otra donación de Ennego de Rivopetroso (Riudeperes, Río de piedras) y su mujer Ermesindis tiene esta fecha peculiar suya: Facta carta donacionis anno V. regnante Sancio, Rege filio Rannimiri Regis, VII. idus aprelis. Esta fecha creyó el Sr. Pasqual que es la de toda la carta; mas no lo es sino de esa donación particular incluida entre las otras donaciones. La de la total donación y comprehensiva de toda la escritura, y por consiguiente la de la dedicación está al fin, en que el Obispo vuelve a hablar así: 

Ego Arnulfus Episcopus ad iam supra dicta ecclesia in die dedicationis eius primicias et oblaciones, sicut olim constitutum fuit secundum canonica... sicut sanctus kannonus canet: decimas et primicias ad Deo sunt donandas, et ad Episcopum dividendas. Et est manifestum... ab odierno die et tempore ad iam dicta ecclesia, et ab Episcoporum illorum, et servientes illius abeant, teneant atque possideant. Et si quis contra hanc dote vel donacione venerit ad irrumpendum, minime scindatum, et sciat se anathematum ignodatum, etc... Facta... XV. kals... agnos Xpo. regnante Sancio Rex (a) = Sig+num Arnulfo Episcopo, qui hanc dotem rogavit scribere et... = Signum + Barone, Archipresbitero. = S. Miro Giscafredo. = Sig+num Onifredo... = Galindo pbtr. rogitus scripsit. 

(a) Esta fecha es la misma que la del exordio: en ambas se calla el año del rey Sancho; pero está bien reducida al año V. que dice la donación particular, porque es regular que se hiciese el mismo año.

XLIV. Acta consecrationis ecclesiae Rotensis. an. DCCCCLVII. (957)

XLIV.

Acta consecrationis ecclesiae Rotensis. an. DCCCCLVII. (957) (Vid. pág. 137.)

Ex archiv. eccl. Roten. 

In nomine Dei Omnipotentis Patris, et in nomine Jhesu Christi, Filii eius, et Spiritus Sancti: ego Ragimundus Dei gratia Comes simulque et coniux mea AEresindis opitulantem clementiam Comitissa expuncxit nobis Deus et Trina Maiestas ut hedificaremus domum in honorem Domini nostri Jhesu Christi et Salvatoris in civitate quae vocitatur Rota, ut sit Sedis episcopalis secundum metropolitanae Sedis Narbonensis ab Emerico Archiepiscopo et patri nostro insertum atque concessum est. Et ideo anno DCCCCLVII veniente beato Episcopo intercedentes nosmedipsos superius nominatos ad locum venerabilem consecrandum, cuius basilica ab Hodesindo Presule vocabulum sumpsit Sancti Vincentii Martiris atque Levite: ad cuius dedicationem christiani et devotissimi populi religione katholica concurrentes ob devotione sua vel parentum decessorum facinus absolvendum, vel pro remedium animarum suarum, et incolomitate futura compuncti de rebus suis donaria adstante clero cum devotissimum populum praedicti Sancti Vincentii Martiris et Levite et ad servientes illius qui ibidem serviunt sub iussione Episcoporum quorum nomina inserta tenentur. Ego Ragimundus simulque et uxor mea AEresindis pro dotalis titulo donamus ad ipsa ecclesia iam dicta uno casale ante ipsam domum Sancti Vincentii, et una terra Adebuni capiente semente ex VI modiatas, et alia terra in loco ubi dicitur ad ipsum Siscare in litus Ysavana (Isábena) usque ad Penna. Et ipsa vinea plana subtus civitate Rota quae mihi Ragimundo advenit ex parte parentum meorum. Donamus et in ornamentis ecclesiae I calicem de argento, et una cruce de argento et I signo de metallo et III libros, missale, lectionario atque antiphonario et II vestimentos. Haec omnia donamus ut ad diem judicii ac tremende Maiestatis merces nobis exinde crescat, quia qui bene ministrat, gradum bonum sibi adquirit. Et est manifestum ut ab hodierno die et tempore iam dicta ecclesia et servientes illius habeant, teneant atque possideant, jureque perpetuo vindicent ac defendant, et indissolubile funiculum hereditatis possideant cum stipulatione subnicxa. Si quis sane, quod fieri minime credimus esse venturum, quod si nos supranominati, aut aliquis de heredibus nostris aut quilibet homo subposita persona de supra dicta donaria iam dictum locum venerabilem temptaverit, in primis iram Dei et Sancti Vincenti Martir et Levita incurrat, et super hoc quod repetit in quadruplo restituat, et ista donatio firma permaneat in omni robore et firmitate. Facta carta donationis in die kalendas decembrias anno III regnante Leutario Rege. = Sig+num Ragimundi Comitis. = Sig+num Eresindis Comitissa qui hanc donariam fecerunt et testes rogaverunt ut eam firmarent. Sig+num Bernardi. = Sig+num Galindoni. = Testes Chintus Abbas. = Sig+num Baroni clerici. = Sig+num Aponi. = Sig+num Dachoni. = Dedicatio Baselize Sancti Vincentii Martiris die kalendas decembrias. = Oriolus presbiter hanc donationem scripsit et subscripsit sub die et anno quod supra. 

XIII. Ordinatio ecclesiae Illerdensis: an. MCLXVIII. (1168)

XIII. 

Ordinatio ecclesiae Illerdensis: an. MCLXVIII. (1168) (Vid. pág. 62.)

Ex autogr. in arch. eccl. Illerd. 

Vere laudabilis et misericors Dominus qui ecclesiam suam Ilerdensem gentili jugo diu oppressam in forti manu Raymundi Berengarii, gloriosi Comitis Barchinonensium, Aragonensium Principis nostris temporibus feliciter liberare dignatus est. Quia vero divina cohoperante gratia me Guillermum licet indignum Episcopum eidem ecclesiae simul et Rotensi praeesse concessum est, illius pristinam libertatem ac prerrogativam dignitatem attendens ipsam canonice comunicato consilio et assensu Archidiachonorum, canonicorum Illerdensium et Rotensium et Abbatum nostrae diocesis, proborum etiam virorum Ilerdensis civitatis et totius cleri et populi ad honorem Omnipotentis Dei et gloriosae Virginis Mariae et omnium Sanctorum et ad salutem vivorum et mortuorum fidelium disponere et ordinare desidero. Communi itaque deliberatione et consensu volumus et statuimus viginti quinque canonicos usque ad decem annos in ecclesia nostra esse, nec aliquem de coetero creari canonicum nisi aliquo vel aliquibus defuncto de numero illorum viginti quinque. Illi autem qui substituentur canonici nullo modo recipiantur nisi in habitu B. Augustini, et hoc in Assumptione B. Mariae habita comuni convenientia totius Capituli. Tempore vero procedente prout facultates ecclesiae Deo adjuvante adcreverint juxta communem mei providentia et successorum meorum et totius conventus numerus canonicorum augmentetur. Cum autem sine administracione temporalium divinis vacare misteriis humana non sustinet fragilitas, nos Spiritu Sancto inspirante caritatis largitione communi mensae illorum providere desiderantes donamus et libere tradimus ecclesiam S. Johannis de Segria cum ecclesiis de villa de Ratera, de Raesmat, et S. Salvatoris de Ilerda, ecclesia Sanctae Mariae Magdalenae cum ecclesiis S. Egidii et S. Pauli, ecclesiam Sancti Johannis de platea cum ecclesiis de Zudanel, et S. Thomae cum cimiterio pauperum, ecclesiam S. Andreae, ecclesiam S. Ilarii, ecclesiam S. Laurencii cum ecclesiis S. Martini et de Villanova et de Palacio et cum decimis et primiciis vineae Regis et vineae Comitis Urgellensis et possesionum Judeorum et Sarracenorum quas modo habent in dominicatura Regis et Comitis in Rofea, ecclesias de Alcaraz (Alcarraz más abajo) et de Monteacuto (Montagut) et de Sosas (Soses) et de turribus (Turribus más abajo) cum hereditate quam habemus in Albares quae sit caput praepositurae, ecclesiam de Belloloco (Belloch) cum ecclesiis de Avinsellon et de Alamurs et de Alcolega (Alcolea) cum quarta parte decimarum castri et termini de Almenara. Has inquam ecclesias et omnes alias quae sunt vel erunt in civitate Ilerdensi et in terminis eius, donamus integre et libere tradimus praefatae comuni mensae canonicorum cum universis pertinentiis, redditibus, possesionibus quas habent seu habiturae sunt simul cum coenis, deffunctionibus, oblationibus, primiciis et decimis quas nos modo habemus vel habere debemus, vel Deo volente adquisituri sumus in parrochiis et terminis praedictarum ecclesiarum, salvis per omnia jure et dignitate episcopali. De decimis vero et primiciis ita decernimus unaquaque harum ecclesiarum ex integro accipiat decimas et primicias de possesionibus parrochianorum suorum quas ipsi excoluerint. Sin autem parrochiani unius ecclesiae possesiones parrochianorum alterius ecclesiae excoluerint, illarum possesionum decimae et primitiae inter duas ecclesias per medium dividantur. Si vero aliquis parrochianus de una parrochia in aliam se transtulerit, vel si possesiones suas parrochianus alterius ecclesiae donaverit, vendiderit, impignoraverit, sive aliquo modo alienaverit, ecclesia cuius parrochianus fuit eodem tenore quo prius illarum possesionum decimas et primicias possidebat in perpetuum habeat. De dominicaturis vero huius Sedis disponimus, ut decimas e primicias illa ecclesia habeat, cuius parrochianus est ille qui eas coluerit. Statuimus ergo ut ecclesia S. Johannis de Segria cum ecclesiis de villa de Ratera et de Raxmad (Raesmat más arriba; Raimat), et S. Salvatoris et cum universis quae sibi assignavimus, conventum nostrae Sedis por duos menses procuret. Similiter ecclesia Sanctae Mariae Magdalenae cum ecclesiis S. Egidii et S. Pauli et universis sibi asignatis conventum per duos menses procuret. Eodem modo ecclesia S. Johannis de platea cum ecclesiis de Zudanel et S. Thomae et universis sibi asignatis per unum mensem procuret conventum. Ecclesia Sancti Laurentii cum ecclesiis Sancti Martini et de Villanova et de Palacio cum universis sibi assignatis per menses duos conventum procuret. Ecclesia de Belloloco cum ecclesiis de Avinsellon et de Alamurs et de Alcolega cum quarta parte omnium decimarum castri et termini de Almenara, et cum omnibus sibi assignatis per mensem unum conventum procuret. Per mensem unum vero hereditas de Albares cum ecclesiis de Alcarraz (Alcarrás), de Monteacuto et de Sosas et de Turribus cum universis sibi pertinentibus conventum procuret. Numerus autem canonicorum et eorum quibus a praepositis praedictarum ecclesiarum deinceps ministrari destinavimus ultra XL. duos per decennium non excedat. De administratione vero ciborum sic disponimus ut XXV. canonicis pauperibus et servientibus sicut a nobis deliberatum est, et scriptura constitutionis nostrae super hoc factae continetur, cibaria honeste ministrentur, quatinus divinis laudibus die noctuque sine offensa unanimiter vacare possint. Qui vero divinis misteriis interesse contempserint secundum censuram Prioris et Capituli corrigantur. Extra claustrum quidem nulli canonicorum vel serventium praebenda donetur, nisi causae manifestae necessitatis. Michi vero et successoribus meis, cum in refectorio seu in palatio nostro comedere placuerit, duae praebendae dentur in persona nostri, et capellano nostro una, et diacono una. Et quoniam elemosinae munus Deo acceptabile sacra scriptura testatur, nos affectu pietatis inducti donamus et concedimus helemosinae decimas omnium decimarum, primiciarum, defunctionum et fructuum omnium rerum quas nos habemus vel Deo propitio habituri sumus in Miquinenza (Mequinenza, Mequinença, Mequinensa), et in Tamarit (Tamarite de Litera, Llitera), et in Stupannano (Estopinyá, Estopiñán) et usque ad Balagarium (Balaguer), et in omnibus hiis eiusdem terminis et infra citra Sicorim (Segre) et ultra exceptis oblationibus quae in ecclesiis altari vel sacerdoti offerentur; insuper decimarum rerum movilium (: mobilium) vel sese moventium quas novitii huius ecclesiae obtulerint. Hac itaque parte primo data pauperibus retineo michi et successoribus meis quartam partem omnium decimarum et defunctionum integre quas praedictae ecclesiae sive praepositurae habent, vel Deo largiente habiturae sunt, cum quarta parte terrarum quas hodie habet ecclesia Ilerdensis preter hereditatem de Albares quas est caput praepositurae cum illis quae sibi assignavimus, et praeter vineas et ortos quos jam concessimus cum decimis et primiciis suis clericis nostris in vita sua: post mortem vero eorum quarta pars michi vel successoribus meis, tres autem communi mensae canonicorum cedant. Sed si aliquis ipsorum redditus vel possesiones aliquas sive ex patrimonio sive ex aliquo adquisierit, liceat illi pro salute animae suae cuilibet praepositurae vel obedientiae ecclesiae nostrae ex integro relinquere. Retineo etiam mihi et successoribus meis quartam partem censuum huius civitatis et termini eius quos in praesenti ecclesia ista habere dinoscitur, videlicet, aureorum denariorum et aliarum rerum censitarum cum tertia parte piperis. Omnem autem ceram censualem Sacristae concedimus ut tam ex ea quam ex candelis Sacrista mihi et successoribus meis et maiori prepositurae et comuni mensae canonicorum et collationi et infirmis, prout necesse fuerit, serviat. Tertia autem parte piperis retenta michi duas reliquas maiori praepositure assignamus. Tres partes aureorum denariorum et aliarum rerum censitarum michi quarta retenta inter maiorem praeposituram et cameram ex equo dividimus ubique et in omnibus, helemosinae decima salva. Insuper retineo mihi medietatem rerum mobilium vel se moventium, quas novitii huic ecclesiae et nobis obtulerint. Aliam vero medietatem communi mensae et camerae concedimus; pro inmobilibus vero quae novitii Deo et huic ecclesie obtulerint quoniam tres partes comuni mensae canonicorum quartam vero camerae in perpetuum assignavimus. Retineo michi et successoribus meis Almunia de Segriano cum terminis suis. Iterum retineo mihi et successoribus meis vineam de Sarradal et ortum minorem qui adheret columbario. Ortum autem maiorem et vineam maiorem cum ecclesia S. Ilarii et cum omnibus oblationibus huius Sedis, praeter denarios, thus et ceram et quaelibet ornamenta cum decimis et primiciis, defunctionibus illorum qui habitant vel habitaturi sunt in çuda Ilerdensi (Zuda de Lérida), exceptis clericis cum domibus etiam et turre Petri S. Vincentii quae sunt infra çudam et cum medietate almuniae de Arinor et cum donis etiam quae ecclesia ista consuevit habere de nuptiis et cum propria hereditate maiori praepositurae donamus et tradimus et in hiis nichil michi et successoribus meis retineo praeter quartam partem decimarum et deffunctionum illorum qui habitant vel habitaturi sunt infra muros zudae. Similiter et unicuique praepositurae vineam unam et campum et ortum absque ulla retentione donamus et tradimus. Coetera vero quae amodo in posterum Deo donante sive ego sive successores mei sive ecclesia nostra oblatione fidelium seu donatione adquisierimus quartam partem mihi et successoribus meis retineo. Tres vero partes communi mensae canonicorum concedo. Similiter si Deo propitio decimam passaticorum et leudarum recuperare poterimus, quam invictoriosus Comes Barchinonae ecclesiae nostrae pia mente obtulit, et scripto corroboravit, mihi quarta retenta aliam quartam camerae concedo: aliam vero quartam praepositurae maiori: ultimam quartam communi mensae canonicorum assigno, salva tamen in omnibus decima pauperum. Statuimus etiam ut praepositurae seu quaelibet aliae obedientiae Ilerdensis ecclesiae nulli alii de coetero comendentur nisi clericis eiusdem; qui ante quam illas suscipiant, fidelitatem in manu nostra et successorum nostrorum et totius Capituli promittant. Et ut nostrae piae devotionis affectus ratus et firmius perpetuis temporibus habeatur, consensu supra dictorum omnium statuo perempniter et confirmo me et successores meos suplere praedictis praeposituris, si forte de hiis quae illis superius assignata sunt sicut constitutum est procurationem facere non potuerint. Inde est quod nos addimus et donamus integre et absque ulla retentione ecclesiae Stae. Mariae Magdalenae et suis praeposituris tertiam partem omnium decimarum de Castro Asinorum, (castell de ases; castillo de asnos) et de omnibus suis terminis, et de Castellotis et terminis suis praeposituris S. Johannis de platea. Donamus similiter praeposituris S. Johannis de Sigriano (Segriano más arriba; Segriá, Segrià) tertiam partem omnium decimarum de Corbins et terminis eius. Donamus iterum praeposituris S. Laurentii ecclesiam de Calaterra, et ecclesiam de Valle magna (Val o Vall magna, Valmanya o Vallmanya), et ecclesiam de Gemenells et ecclesiam de Suchs cum omnibus earum pertinentiis, coenis et quartis mihi et successoribus meis integre retentis, salva etiam dignitate episcopali et jure Archidiaconi. Damus insuper et tradimus camerae ecclesiam de Jabud cum omnibus pertinentiis et quarto, michi et successoribus meis coena tantum retenta. Cui etiam donationi addimus aliam quartam partem omnium decimarum castri et termini de Almenara. Donamus similiter Sacristae ecclesiam de Albalat et ecclesiam de Calava., coenis et quartis nobis retentis et jure Archidiaconi salvo. Item donamus praeposituris S. Laurentii ecclesiam de Almacellas (Almacelles) cum decimis et primiciis et oblationibus, et cum omnibus suis pertinentiis, salvo quarto et coena et dignitati episcopali et jure Archidiaconi. Iterum Sacristtae donamus et concedimus ecclesiam de Montmenet, ecclesiam de Çaydin, (Çaidí, Zaidín) salva dignitate episcopali, coenis et quartis et jure Archidiaconi. Et quoniam universa hominis actio eiusque felicitas benefficiis debent respondere Creatoris, ego Guillermus per Dei gratiam jam dictae Ilerdensis ecclesiae Episcopus de eius largitione confisus haec omnia superius scripta rata et inconcussa et cum omni melioratione firma perpetim habenda et possidenda vel omnibus fratribus et filiis meis Ilerdensis Sedis clericis, praesentibus et futuris dono, concedo et firmiter trado ad servitium et honorem Omnipotentis Dei et Genitricis eius Beatae Virginis Mariae et omnium Sanctorum. Ut autem haec nostrae constitutionis pagina canonicis subscriptionibus munita firma in perpetuum stabilisque permaneat, ac nulli Episcoporum, clericorum sive laycorum liceat ex ea aliquid diminuere, auferre vel in deterius mutare, ego verbo veritatis ac fidei confirmo et corroboro statuens in perpetuum ut quicumque in Sede Ilerdensi substituetur Episcopus, antequam in ea intronizetur, hanc nostram ordinationem ad honorem Dei et gloriosae virginis Mariae, omniumque Sanctorum, ad utilitatem ecclesiae nostrae factam, sacramento super altare Beatae Mariae huius Sedis prestito confirmet. Si quis vero eandem ordinationem infringere vel in deterius permutare praesumpserit, nisi canonicae comonitus debita satisfactione emendaverit, Omnipotentis Dei Patris et Filii et Spiritus Sancti Beatorumque Apostolorum Petri et Pauli auctoritate et nostra eum a divinis separamus officiis et beneficiis, donec resipiscat, et digne satisfaciat. Quod nisi satisfaciat, anathema sit in die judicii. = Sig+num Guillermi Illerdensis. = Ego Ugo Sanctae Tarraconensis ecclesiae Archiepiscopus Apostolicae Sedis Legatus. = Sig+num Berengarii Tarraconensis Archiepiscopi. = Sig+num Raimundi Illerdensis Archidiaconi et Prioris. = Sig+num Petri Rotensis Prioris. = Sig+num Raymundi de Benavento Archidiaconi. = Sig+num Raymundi Agerensis Abbatis. = Sig+num Pontii Alaonensis Abbatis. = Sig+num Petri Lavacensis Abbatis. =  Sig+num Raymundi de Stata Archidiaconi. = Sig+num Petri de Tonaria Archidiaconi. = Sig+num Petri Claustrensis Prioris. = Sig+num Guillermi Claustrensis Prioris. = Sig+num Guillermi Rotensis Sacristae. = Sig+num Odonis Eleemosinarii. (limosnero; almoyner) =  Sig+num Berengarii Camerarii. = Sig+num Magistri Seguini. = Sig+num Petri de Aura. = Sig+num Guillermi de Medietate. = Sig+num Olivarii. = Sig+num Boneti de Avellana. =  Sig+num Martini Guillermi. = Sig+num Bernardi de Claromonte. = Sig+num Raymundi Rotensis Capellani. = Sig+num Arnaldi de Barrabes. = Sig+num Raymundi Petri. = Sig+num Bernardi de Gudel. = Sig+num Durandi. = Sig+num Petri Bernardi. = Sig+num Adan. = Sig+num Raymundi de Benasch. = Sig+num Arnaldi de Colle. = Sig+num Petri de Gabalda. = Sig+num Petri de Tudela. = Sig+num Petri de Fita. Sig+num Raymundi de Barrabes. = Sig+num Bernardi de Cornutella. = Sig+num Petri de Alasguarre. (Alasquarre, Alasquarr) = Sig+num Raymundi de Pelestar (: quizás Belestar). = Sig+num Bernardi de Abellana (con b; Abin, Bin, Ben “llana” ?, Avellana). = Sig+num Raymundi de Tudela. = Sig+num Bernardi de Podio alto. = Sig+num Raymundi Illerdensis Capellani. = Sig+num Magistri Guillermi. = Sig+num Gombaldi. = Sig+num Petri de Tallatello (Talliatello). = Sig+num Bernardi de Acuta. = Sig+num Petri de Gallinario. = Signum Magistri Guidonis. = Sig+num Petri Sancti Vincentii. = Sig+num Arnaldi Petri. = Sig+num Guillermi Repositarii. = Sig+num Raymundi Sancti Andreae. = Sig+num Petri de Sagarra. = Sig+num Johannis Sanctae Mariae Magdalenae. = Sig+num Petri de Matrona. = Sig+num Guillermi de Segarra. = Sig+num Nicolai Hospitalarii. = Sig+num Gullermi (: Guillermi, Guilermi) de Cervaria. = Sig+num Berengarii de Boixadors. = Sig+num Geraldi de Jorba. = Actum est hoc Dominicae Incarnationis anno CLXVIII. post millesimum ordinante venerabili ac liberali Guilelmo praenominatae Sedis Episcopo, ilustri Ildefonso Rege Aragonensium (Alfonso II) in Aragone, Barchinona, Dertosa, Ilerda et in Provintia regnante III. kalendas maii, inditione II. era MCCVI. (1206 - 38 = 1168) = Guillermus Archidiaconus, P. de Falcibus, P. de Aura, A. de Cornutella, B. de Avellana, M. Guillermi, R. Archidiaconus, G. de Benavent, G. de Camporrellis, A. de Acuta, P. de Talliatello, R. de Polaçano, A (.) de Lilet, P. de Gallinario, Olivarius, G. Repost, P. de Segarra, P. Sancti Vincentii, M. Raynaldus, M. Guido, P. de Cubels, P. Guillermi, B. de Avellana, R. Abbas. = Ego Arnaldus canonicus et sacerdos mandato Domini Episcopi praenominati, die et anno quo supra hanc cartam scripsi et hoc sig+num feci.